مؤلف مجهول

40

ظفرنامه خسروى ( شرح حكمروايى سيد امير نصر الله بهادر سلطان بن حيدر بر بخارا وسمرقند ، 1277 - 1242 ه . ق ) ( فارسى )

1 . مؤلف ، بنابر موقع بلند اجتماعى خود ، به همه‌گونه مواد رسمى دسترسى داشته و از آنها در كتاب خود فايده برده است ؛ 2 . در بسيارى از حادثات كه در زمان امير نصر الله رخ داده‌اند ، خود حضور داشته و شاهد بوده است ؛ 3 . مىتوان گفت واقعات اساسى آسياى ميانه و افغانستان ، در كتاب موردنظر ، بىطرفانه قلمداد شده‌اند ؛ 4 . در كتاب اسناد و ارقام و سنوات و نامهاى اشخاص و اصطلاحات سياسى و دولتى فراوان درج يافته‌اند . براى تشخيص كامل اهميت ظفرنامهء خسروى واجب است كه اخبار آن با اخبار منابع ديگر بادقت تام مقايسه و مقابله كرده شوند . همين كار را تا قدر امكان بايد انجام داد . ظفرنامهء خسروى در ابتدا اخبارى دارد كه گاهى باعث شبهه مىشوند . و از جملهء همين لحظات ، يكى قبل از مرگ خود ، نصر الله را وليعهد تعيين كردن امير حيدر مىباشد . از روى اخبارى كه در دسترس هستند ، امير حيدر در تاريخ 4 ربيع الاول سال 1242 ( 6 اكتوبر سال 1826 م ) درگذشته است . وى شش پسر داشته است « 1 » . حسين خان ، نصر الله خان ، عمر خان ، زبير خان ، حمزه خان و صفدر خان ( برگ 8 « الف » ) . حسين خان در بخارا بود ، نصر الله حكومت قرشى را و عمر خان حكومت كرمينه را در اختيار داشتند ، پسران ديگرش هنوز خردسال بودند و در بخارا به سر مىبردند . مؤلف مىگويد كه حسين خان ، پسر بزرگ امير ، در بخارا ، در محلّهء « بازار خواجه » خانه بند ( حبس خانگى ) بود ( برگ 8 « ب » ) . و اما بنابر دلايلى ، اين خبر مورد شبهه قرار

--> ( 1 ) . محمد يعقوب نوشته است كه امير حيدر هفت پسر داشت ، اما نام پسر هفتم را ذكر نكرده است ؛ شايد وى در خردى فوتيده باشد . - نك : محمد يعقوب . گلشن الملك ، نسخهء خطى شمارهء 2663 گنجينهء دستنويسهاى « ميرزايف » فرهنگستان علوم تاجيكستان ، برگ 95 « الف » .